بررسی تصرف عدوانی در دعوی کیفری و حقوقی

جوان دلویی تصرف به معنای سلطه و اقتداری است که افراد به طور مستقیم یا با واسطه بر اموال خود دارند و عدوانی به معنای ظلم و ستم آشکار است. براساس قانون خارج شدن مال از دست مالک یا قائم مقام قانونی او بدون رضایت مالک یا مجوز قانونی تصرف عدوانی است. تصرف عدوانی از لحاظ حقوق مدنی و کیفری قابل بررسی است و یکی از دعاوی مطرح شده در حوزه های قضایی استان است. به گزارش روابط عمومی دادگستری کل استان 304 پرونده تصرف عدوانی در 6 ماه نخست امسال وارد دادگستری کل استان شد که 317 مورد آن مختومه شد. هم چنین 206 پرونده خلع ید در همین مدت وارد دادگستری کل استان شد که 157 مورد آن مختومه شد. به پرونده های تصرف عدوانی در شعبه حقوقی رسیدگی می شود.یک وکیل پایه یک دادگستری اظهار می دارد: براساس قانون هر فردی که مالی را در تصرف دارد، مالک آن مال است. به طور معمول هر فردی متصرف اموال خودش است و می تواند در اموالش تصرف کند. اگر فردی متصرف مالی باشد (آن را در اختیار داشته باشد) و شخص دیگری آن مال را بدون رضایت متصرف (مالک) تصاحب کند و خود بر آن تصرف یابد، به این عمل تصرف عدوانی می گویند.«محمد خوراشاهی» اضافه می کند: بنا بر ماده 158 قانون آیین دادرسی مدنی «تصرف عدوانی عبارت است از ادعای متصرف سابق مبنی بر این که دیگری بدون رضایت او مال غیر منقول را از تصرف وی خارج کرده و ادعای تصرف خود را نسبت به آن مال درخواست می کند.»وی با اشاره به این که دعوی تصرف عدوانی دارای ارکانی است، می گوید: چنان چه خواهان در گذشته متصرف (مالک) اموال باشد مانند این که خانه یا زمین در اختیار او بوده، در صورتی که خوانده دعوی، با اخراج خواهان از ملک خود، متصرف آن شود و چنان چه خوانده بدون رضایت خواهان و به طور غیر قانونی به مال در اختیار خواهان تسلط یابد، شرایط دعوی تصرف عدوانی شکل می گیرد. اگر به حکم دادگاه، ملک از خواهان گرفته و به خوانده تحویل داده شود تصرف خوانده عدوانی تلقی نمی شود.وی ادامه می دهد: یکی از راه های طرح دعوی و شکایت کیفری، براساس ماده 690 قانون مجازات اسلامی است که شاکی باید مالکیت خود را بر اموال اثبات کند تا بتواند حکم رفع تصرف عدوانی را بگیرد. در این صورت متهم علاوه بر محکوم شدن به رفع تصرف عدوانی و تحویل ملک به شاکی به مجازات یک ماه تا یک سال حبس محکوم می شود.وی تصریح می کند: در دعوی تصرف عدوانی حقوقی، موضوع مالکیت خواهان مطرح نیست. صرف اثبات این نکته که وی متصرف مال بوده و خوانده به طور عدوانی آن مال را از تصرف وی بیرون بیاورد، کافی است.وی عنوان می کند: موضوع دعوی رفع تصرف عدوانی تنها درباره اموال غیر منقول مطرح شده است اما در قانون اصلاح قانون جلوگیری از تصرف عدوانی که در سال 1352 تصویب شد در خصوص رفع تصرف عدوانی مال منقول هم مقرراتی وضع شد. براساس این مقررات، نیروی انتظامی می تواند در مورد شکایت مدعی تصرف عدوانی مال منقول، رسیدگی و از اقدامات مشهود و مجرمانه متصرف عدوانی جلوگیری کند.این وکیل پایه یک دادگستری درباره خلع ید بیان می کند: خلع ید، دعوایی است که طبق آن فردی مدعی مالکیت مال غیر منقولی می شود و از دادگاه می خواهد که متصرف مال را از ملک بیرون کند و خودش متصرف مال شود.در این دعوی، مدعی باید ابتدا مالکیت خود را ثابت کند و بعد از آن دعوی، خلع ید را مطرح کند. به طور نمونه فردی مالک زمینی است که سند رسمی دارد اما شخص دیگری آن ملک را غصب می کند که مالک باید دعوی خلع ید را علیه شخص متصرف در دادگاه مطرح کند.«خوراشاهی» با بیان این که مدعی خلع ید باید ثابت کند که مالک مال غصبی است ادامه می دهد: مالک باید اثبات کند که خوانده بدون رضایتش اقدام به تصرف مال او کرده است. اثبات مالکیت خواهان و غاصبانه بودن تصرف خوانده از ارکان دعوی خلع ید است.وی می افزاید: اگر مدعی نتواند مالکیت خود را اثبات کند و قبل از اثبات مالکیت، دعوی خلع ید را مطرح کند با قرار رد دعوی مواجه می شود. هم چنین اگر مدعی نتواند غاصبانه بودن تصرف خوانده را ثابت کند، دعوی وی مردود می شود.وی تأکید می کند: دعوی خلع ید در خصوص اموال منقول و غیر منقول کاربرد دارد؛ به طور نمونه اگر فردی خودروی شخص دیگری را غصب کند یا به سرقت ببرد، مالک می تواند دعوی خلع ید را علیه سارق یا غاصب طرح کند.«خوراشاهی» می گوید: غیر از دعوی تصرف عدوانی و خلع ید، دعوی دیگری که به روابط موجر و مستأجر مربوط می شود، وجود دارد. اگر مالکی، زمین یا خانه خود را به دیگری اجاره دهد، مدت اجاره به پایان برسد و مستأجر ملک را تخلیه نکند، مالک (موجر) می تواند دعوی تخلیه را مطرح و مستأجر را از ملک بیرون کند.معاون آموزشی دادگستری کل خراسان شمالی نیز می  گوید: ریشه تصرف عدوانی در فقه به عنوان «غصب» آمده است. غصب به معنای تصرف مال غیر منقول متعلق به دیگری با استفاده از قهر و غلبه است. تصرف عدوانی از مباحث حقوقی است که از جنبه های کیفری و حقوقی مورد بحث قرار گرفته است. «سید حسین شاکری» می افزاید: بنا بر ماده 690 قانون مجازات اسلامی «هر کس به وسیله صحنه سازی از قبیل پی کنی، دیوارکشی، تغییر حد فاصل، امحای مرز، کرت بندی، نهرکشی، حفر چاه، غرس اشجار و زراعت و امثال آن به تهیه آثار تصرف در اراضی مزروعی کشت شده، جنگل ها و مراتع ملی شده، کوهستان ها، باغ ها، قلمستان ها، منابع آب، چشمه سارها، پارک های ملی، تأسیسات کشاورزی، دام داری، دام پروری، کشت، صنعت، اراضی موات، بایر، سایر اراضی و املاک، موقوفات و … یا اقدام به هر گونه تجاوز و تصرف عدوانی یا ایجاد مزاحمت یا ممانعت از حق در موارد یاد شده کند، به مجازات یک ماه تا یک سال حبس محکوم می شود.»وی اضافه می کند: یکی از جرایم مهم و پرونده های زیادی که وارد مراجع قضایی می شود، در خصوص تصرف عدوانی است. متأسفانه افرادی سودجو و فرصت طلب از کوچک ترین فرصت سوءاستفاده و منابع ملی را تصرف می کنند به این شکل که قول نامه هایی را با ذکر تاریخ های مجعول تنظیم می کنند و تصرفات خود را موجه جلوه می دهند.وی با بیان این که قانون به منظور حفظ نظم جامعه و احترام به مالکیت اشخاص نسبت به اموال، با هدف برقراری نظم از تصرف افراد در اموال خودشان حمایت کرده است، ادامه می دهد: قانون با افرادی که می خواهند رابطه میان مال و متصرف آن را بر هم بزنند و به اموال دیگران تصرف کنند، برخورد می کند. بنا بر ماده 35 قانون مدنی «تصرف به عنوان مالکیت دلیل مالکیت است، مگر آن که خلاف آن ثابت شود.»وی اظهار می دارد: تصرف بر اموال، همان سلطه و اقتداری است که شخص بر مال خودش به طور مستقیم یا به واسطه دیگری دارد. به طور نمونه فردی که منزلش را به سرایداری برای نگه داری سپرده است، در واقع این فرد (مالک) متصرف در ملک است و سرایدار با اجازه مالک حق تصرف در آن را پیدا می کند.وی می افزاید: امکان دارد فردی بدون رضایت مالک بر ملک وی سلطه پیدا کند و آن را در تصرف غاصبانه خود در آورد و قدرت و اختیار تصرف مالک در ملک را از وی سلب کند که در این حالت تصرف عدوانی، ایجاد مزاحمت یا ممانعت از حق متصور می شود.«شاکری» تأکید می کند: اگر فردی مالی را از تصرف مالکش بدون رضایت خارج کند و به صورت غیر قانونی متصرف آن شود، در این حالت تصرف عدوانی رخ داده است.وی درباره ایجاد مزاحمت بیان می کند: ایجاد مزاحمت حالتی است که فرد مزاحم بدون آن که مال را از تصرف مالک خارج کند، برای ملک ایجاد مزاحمت کند مانند ریختن نخاله های ساختمانی جلوی در ورودی منزل همسایه به طوری که مانع از ورود همسایه به ملک شود.وی با اشاره به ممانعت از حق عنوان می کند: در این حالت فرد نه متصرف عدوانی است و نه مزاحم بلکه مانع از آن می شود که صاحب حق از حق خودش استفاده کند مانند این که فردی حق عبور از زمین دیگری یا حق استفاده از مجرای آبی ملک او را داد اما آن فرد جلوی آب را بگیرد یا این که 2 واحد آپارتمانی انشعاب آب مشترکی داشته باشند که لوله آب از واحد یک عبور می کند و به واحد 2 می رسد اما مالک واحد یک با اقداماتی که انجام می دهد مانع رسیدن آب به واحد 2 می شود.«شاکری» در پاسخ به این سؤال که اگر کسی ملکی را تصرف عدوانی کند و شاکی در این خصوص اقامه دعوی کند و قبل از صدور حکم متصرف عدوانی ملک را به دیگری منتقل کند، تکلیف شاکی یا خواهان چه می شود، اظهار می دارد: براساس ماده 44 قانون اجرای احکام مدنی می توان گفت در مواردی که حکم به رفع تصرف عدوانی صادر می شود و قبل از اجرای حکم ملک مورد تصرف عدوانی به تصرف غیر (دیگری) داده شده است باید حکم صادره علیه هر فردی که متصرف فعلی است به اجرا در آید.وی می گوید: همان طور که گفته شد، دعوی تصرف عدوانی در اموال غیر منقول به استناد ماده 158 قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 690 قانون مجازات اسلامی جنبه حقوقی و کیفری دارد. هم چنین در مورد صدور حکم به مجازات، عدوانی بودن لازم است نه تنها تصرف. برای اثبات دعوی تصرف عدوانی، شهادت شهود و تحقیق از ملک مورد تصرف عدوانی نیاز است. شاکی و خواهان می توانند با ارائه سند مالکیت رسمی که به دادگاه ارائه می دهند، درباره این که تاکنون هیچ معامله ای در خصوص ملک انجام نشده است، مدعی باشند.معاون آموزشی دادگستری کل استان اظهار می دارد: براساس قانون آیین دادرسی مدنی، سبق تصرفات خواهان، جدید بودن تصرف خوانده، عدوانی و با قهر غلبه بودن تصرفات خوانده از شرایط تصرف عدوانی است. تصرف عدوانی عبارت است از دعوی متصرف سابق علیه کسی که مال را از تصرف او به طور عدوانی خارج کرده است.«شاکری» تصریح می کند: در دعوی تصرف عدوانی، (موضوع ماده 690 قانون مجازات اسلامی) شاکی باید به دادسرای محل وقوع جرم مراجعه و شکایت خود را ارائه کند، اما در تصرف عدوانی ماده 158 قانون آیین دادرسی مدنی، رسیدگی دعوی در صلاحیت محاکم حقوقی است.
http://www.khorasannews.com/news.aspx?1_17383_N05_400.XML

برچسب‌ها: , , , ,

یک پاسخ to “بررسی تصرف عدوانی در دعوی کیفری و حقوقی”

  1. علی Says:

    خیلی متشکر از مقاله بسیار مفیدتون .

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: